วรรณกรรมในสมัยอยุธยามีอยู่มากตั้งแต่สมัยสมเด็จพระเจ้าอู่ทอง จนตลอดระยะเวลาของ กรุงศรีอยุธยาวรรณกรรมที่ดีเด่นจนได้รับการยกย่องเป็นวรรณคดีมีอยู่หลายเรื่อง ส่วนใหญ่จะอยู่ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเป็นต้นมา มีวรรณกรรมเกิดขึ้นหลายประเภท เช่น กาพย์ห่อโคลง นิราศ ฉันท์ เป็นต้น มีทั้งเรื่องที่แต่งเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เรื่องประเภท สดุดีวีรกรรมของพระมหากษัตริย์ การบรรยายความสวยงามของธรรมชาติ ความเชื่อในธรรมชาติ และเรื่องการเกี้ยวพาราสี
วรรณคดีที่สำคัญ สามารถแบ่งเป็นในแต่ยุคได้ดังนี้

สมัยอยุธยาตอนต้น (พ.ศ. 1893 - 2072) มี 4 เรื่อง
1) ลิลิตโองการแช่งน้ำ
2) ลิลิตยวนพ่าย
3) มหาชาติคำหลวง
4) ลิลิตพระลอ

สมัยอยุธยาตอนกลาง (พ.ศ. 2153 - 2231) มี 20 เรื่อง
1) กาพย์มหาชาติ
2) โคลงทศรถสอนพระราม
3) โคลงราชสวัสดิ์
4) โคลงพาลีสอนน้อง
5) สมุทรโฆษคำฉันท์
6) โคลงเบ็ดเตล็ด (สมเด็จพระนารายณ์มหาราช)
7) เสือโคคำฉันท์
8) จินดามณี
9) พงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐอังษรนิติ
10) อนิรุทธ์คำฉันท์
11) โคลงเบ็ดเตล็ด (ศรีปราชญ์)
12) กาพย์ห่อโคลง
13) โคลงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
14) โคลงอักษรสามหมู่
15) โครงนิราศนครสวรรค์
16) คำฉันท์ดุษฎีกล่อมช้าง
17) นิราศสีดา
18) โคลงกวีโบราณ
19) โคลงทวาทศมาส
20) นิราศหริภุญชัย

สมัยอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ. 2275 - 2310) มี 11 เรื่อง
1) โคลงซะลอพระพุทธไสยาสน์
2) นันโทปนันทสูตรคำหลวง
3) พระมาลัยคำหลวง
4) กาพย์เห่เรือ
5) กาพย์ห่อโคลงประพาสทองแดง
6) กาพย์ห่อโคลงนิราศ (ธารโศก)
7) เพลงยาวเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร
8) บทละครเรื่องดาหลังและอิเหนา
9) โคลงนิราศพระบาท
10) กลบทสิริวิบุลกิติ
11) ปุณโณวาทคำฉันท์

นอกจากนี้ยังมีวรรณคดีที่ไม่ปรากฏนามผู้แต่งหรือสมัยที่แต่งอีกส่วนหนึ่ง เช่น คาวี ไชยเชษฐ์ มโนราห์ สุวรรณหงส์ สังข์ทอง สังข์ศิลป์ชัย ฯลฯ